خبرگزاری آریا -عراق در روزهای حساس تشکیل دولت، شاهد یک بحران سیاسی آشکار بین ائتلافهای داخلی و فشار مستقیم خارجی است. در یک چالش آشکار با آمریکا، الاطار التنسیقی (ائتلاف بزرگ شیعی نزدیک به ایران) روز شنبه بر نامزدی نوری مالکی، نخستوزیر پیشین، برای احراز این سمت مجدداً تأکید کرد و آن را «شأنی قانونی و داخلی محض» خواند که نباید تحت «املایات خارجی» قرار گیرد.
به گزارش آریا؛ این تصمیم در حالی گرفته شده که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، سهشنبه گذشته با توصیف مالکی به عنوان «انتخابی بسیار بد»، هشدار داده بود در صورت انتخاب او، آمریکا «هر گونه کمک آتی به عراق را متوقف خواهد کرد». منابع آگاه در ائتلاف هماهنگی به خبرگزاری فرانسه گفتهاند که مقامات آمریکایی در دیدارهای این هفته در بغداد، این تصمیم را «قطعی» به مالکی ابلاغ کردهاند و حتی نگرانی از اعمال تحریمهای احتمالی ترامپ علیه عراق در صورت بازگشت مالکی وجود دارد.
مواضع طرفین و زمینههای تاریخی
نوری مالکی، 75 ساله، که بین سالهای 2006 تا 2014 دو دوره نخستوزیر عراق بود، در واکنش مجدد به تهدیدات ترامپ گفت که بر «اراده مردم عراق و حق آنان در انتخاب نظام سیاسی و رهبرانشان» پایدار خواهد ماند و «هرگز در این حق مصالحه نخواهد کرد». مالکی پیشتر در شبکه ایکس (X) «دخالت آشکار آمریکا در امور داخلی عراق» را به شدت محکوم کرده بود.
دوره صدارت مالکی با رویدادهای سرنوشتسازی مانند خروج نیروهای آمریکایی در سال 2011، تشدید خشونتهای فرقهای و اشغال بخشهای وسیعی از کشور توسط داعش در سال 2014 همراه بود. در دوران او، روابط با واشنگتن سرد شد، در حالی که پیوندهای بغداد با تهران تقویت گردید.
بنبست سیاسی و آینده مبهم
این بحران در شرایطی رخ میدهد که انتخابات ریاست جمهوری عراق (مقامی تشریفاتی که معمولاً به یک کُرد میرسد) نیز به دلیل اختلافات احزاب کُرد بار دیگر به تعویق افتاده است. تأخیر در انتخاب رئیسجمهور، به طور خودکار تشکیل دولت را نیز به تأخیر میاندازد، زیرا طبق قانون اساسی، رئیسجمهور جدید موظف است ظرف 15 روز، نامزد «بزرگترین ائتلاف پارلمانی» (که در حال حاضر الاطار التنسیقی است) را برای تشکیل کابینه معرفی کند. این تأخیرها، عراق را که به تازگی شاهد ثبات نسبی بود، در ورطه یک رکود سیاسی خطرناک قرار میدهد.
خشم واشنگتن و پیامدهای اقتصادی
تهدید آمریکا به قطع کمک، تهدیدی جدی محسوب میشود، چرا که نفوذ مالی و اقتصادی واشنگتن در بغداد قابل توجه است. درآمدهای نفتی عراق (که حدود 90٪ بودجه دولت را تشکیل میدهد) همچنان در فدرال رزرو نیویورک نگهداری میشود و شرکتهای آمریکایی در سالهای اخیر سرمایهگذاریهای کلانی در بخش انرژی این کشور انجام دادهاند. دولت موقت محمد سودانی نیز همواره برای جذب سرمایهگذاری بیشتر به ویژه در بخش نفت تلاش کرده است.
چشم انداز: عراق در میانه میدان نفوذ
این بحران، بار دیگر عراق را به سنگر کشمکش نفوذ منطقهای و بینالمللی تبدیل کرده است. تصمیم نهایی پارلمان، آزمونی بزرگ برای حاکمیت و استقلال عراق خواهد بود: انتخاب بین حمایت از نامزدی که نزدیک به تهران است و خطر مواجهه با عواقب شدید اقتصادی از سوی واشنگتن، یا عقبنشینی در برابر فشار مستقیم آمریکا. نتیجه این آزمون، نه تنها سرنوشت دولت آینده، بلکه موازنه قدرت در کل منطقه را تحت تأثیر قرار خواهد داد.