خبرگزاری آریا -در اقدامی دیپلماتیک برای مهار بحران، رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، روز جمعه آمادگی این کشور را برای ایفای نقش میانجی بین ایران و ایالات متحده آمریکا به منظور کاهش تنش در منطقه اعلام کرد.
به گزارش آریا؛ بر اساس بیانیه دفتر ریاستجمهوری ترکیه، اردوغان این پیشنهاد را در تماس تلفنی با مسعود پزشکیان، همتای ایرانی خود مطرح کرده است. در این تماس تأکید شد که «گفتوگو بهترین راه برای حل اختلافات و جلوگیری از هرگونه تصاعد احتمالی است». آنکارا همچنین در نظر دارد میزبان «ملاقاتهای سهجانبه» شامل نمایندگان ترکیه، ایران و آمریکا باشد تا کانالهای ارتباطی تقویت و تفاهمها تسهیل شود.
این اعلام رسمی در حالی صورت میگیرد که منطقه شاهد تشدید بیسابقه تنشها و تحرکات نظامی بین واشنگتن و تهران است. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، ضمن استقرار ناوگروهی به رهبری ناو هواپیمابر «آبراهام لینکلن» در آبهای نزدیک ایران، همزمان از «آمادگی برای گفتوگو» سخن گفته است. در سوی مقابل، مقامات ایرانی نیز با هشدار نسبت به «پاسخ سهمگین و فوری» به هرگونه حمله، بر آمادگی دفاعی خود تأکید کردهاند.
انگیزهها و زمینه تلاش ترکی
تحلیلگران، پیشنهاد میانجیگری ترکیه را متأثر از مخاطرات گسترده امنیتی و اقتصادی یک جنگ احتمالی برای آنکارا میدانند. ترکیه با بیش از 560 کیلومتر مرز مشترک با ایران، نگران پیامدهایی چون موج جدید پناهندگان، اختلال در تجارت و بیثباتی مرزهای شرقی خود است.
بر این اساس، آنکارا پیشنهاد برگزاری یک اجلاس سهجانبه ویدئویی را نیز به دونالد ترامپ ارائه داده که گزارشها از پاسخ مثبت اولیه کاخ سفید خبر میدهند. این اقدام در چارچوب یک دیپلماسی فعال و چندجانبه ترکی صورت گرفته که شامل تماسهای مکرر وزیران خارجه دو کشور و دیدار وزیر خارجه ایران، عباس عراقچی، در آنکارا نیز بوده است.
هاکان فیدان، وزیر خارجه ترکیه، پیش از این نیز با انتقاد از گزینه نظامی علیه ایران گفته بود: «اشتباه است که دوباره جنگ را شروع کنیم». وی خطاب به آمریکا توصیه کرده است که پروندههای اختلافی با ایران، ابتدا از موضوع هستهای، را یکی پس از دیگری و نه در یک بسته کلی حل کند تا زمینه تفاهم فراهم شود. فیدان همچنین اعلام کرده که ایران برای مذاکره درباره پرونده هستهای آماده است.
چالشهای پیش روی میانجیگری
با وجود زمینههای مساعد، موفقیت این ابتکار ترکی با چالشهای جدی روبروست:
سیاست دوگانه آمریکا: واشنگتن همزمان با اظهار تمایل به مذاکره، به تحریمها و تحشید نظامی خود در منطقه ادامه داده است. یک مقام دفاعی آمریکا تأکید کرده که ارتش این کشور برای اجرای هر تصمیمی از سوی رئیسجمهور آماده است.
افزایش فشار بینالمللی: اتحادیه اروپا نیز با تصویب تحریمهای جدید و تصنیف «سپاه پاسداران» به عنوان سازمانی تروریستی، بر فشار بر ایران افزوده است. تهران این اقدام را «خطای استراتژیک بزرگ» خوانده و هشدار داده که اتحادیه اروپا عواقب آن را متحمل خواهد شد.
پیچیدگی اختلافات: شکاف عمیق در موضوعاتی مانند برنامه هستهای، برنامه موشکی ایران و نقش این کشور در منطقه، دستیابی به یک توافق سریع را دشوار میسازد.
ترکیه با تکیه بر روابط نسبتاً خوب همزمان با دو طرف و نگرانی مشترک از جنگ، تلاش میکند خود را به عنوان یک میانجی معتبر مطرح کند. با این حال، نتیجه این تلاشها به اراده واقعی واشنگتن و تهران برای عقبنشینی از لبه پرتگاه جنگ بستگی خواهد داشت.
منبع: گزارشهای خبری از خبرگزاری ترکیه، رویترز، اسکای نیوز عربی و الشرق الاوسط