خبرگزاری آریا -یادداشت انتقادی سرویس تحلیل آریا/سخنان رئیسجمهوری درباره «توزیع یارانه بنزین به همه مردم» در ظاهر جذاب و عادلانه به نظر میرسد، اما در عمل با چندین چالش جدی روبهروست:
- ابهام در سازوکار اجرا: هنوز روشن نیست که یارانه چگونه به همه مردم میرسد؛ آیا کالابرگ واقعاً میتواند جایگزین نقدی باشد یا صرفاً یک وعده است؟ تجربههای گذشته نشان دادهاند که زیرساختهای کالابرگ الکترونیک ناکارآمد بودهاند و بهسختی توانستهاند نیازهای واقعی مردم را پوشش دهند.
- خطر تورم پنهان: هرچند دولت میگوید پول بنزین را به مردم بازمیگرداند، اما افزایش قیمت سوخت بهطور غیرمستقیم هزینه حملونقل و کالاها را بالا میبرد. این یعنی فشار تورمی بر اقشار کمدرآمد، حتی اگر یارانهای دریافت کنند.
- عدالت ناقص: در نگاه اول، انتقال یارانه از دارندگان خودرو به کل جمعیت عادلانه است. اما اگر یارانه به شکل مساوی توزیع شود، باز هم تفاوت طبقاتی باقی میماند؛ کسانی که چند خودرو دارند همچنان از مصرف بالاتر سود میبرند، در حالی که خانوارهای فاقد خودرو تنها سهم اندکی خواهند داشت.
- اعتماد عمومی آسیبپذیر: دولت میگوید «هیچ پولی برای خودمان برنمیداریم»، اما سابقه سیاستهای یارانهای باعث بیاعتمادی مردم شده است. بدون شفافیت کامل و گزارشدهی دقیق، این وعدهها بیشتر شبیه شعار خواهند بود تا اصلاح واقعی.
- تناقض در اولویتها: از یک طرف دولت بر صرفهجویی و کاهش ناترازیها تأکید دارد، از طرف دیگر وعده توزیع گسترده یارانه میدهد. این دو رویکرد در عمل میتوانند یکدیگر را خنثی کنند و به بیثباتی مالی منجر شوند.
تبعات احتمالی:
- افزایش فشار تورمی بر کالاهای اساسی.
- تداوم مصرف بالای انرژی به دلیل نبود جایگزین جدی در حملونقل عمومی.
- تشدید بیاعتمادی اجتماعی اگر وعدهها محقق نشوند.
- خطر کسری بودجه در صورت کاهش درآمد نفتی و همزمان افزایش تعهدات یارانهای.
و در پایان:
سیاست جدید یارانه بنزین اگرچه با شعار عدالت اجتماعی معرفی شده، اما در واقع بیشتر به یک انتقال هزینه از یک جیب مردم به جیب دیگر شباهت دارد. بدون اصلاح ساختاری در مصرف انرژی، توسعه حملونقل عمومی و شفافیت مالی، این طرح میتواند به تورم، بیاعتمادی و ناترازیهای تازه منجر شود.