خبرگزاری آریا -مدیرکل دفتر فناوری، نوآوری و صنایع دانشبنیان وزارت صمت با تأکید بر ضرورت تغییر نگاه سیاستگذاری از «تولید صرف» به «خلق ارزش در زنجیره برند»، گفت: تصویب سیاست «تولید بدون کارخانه» گامی مهم در جهت به رسمیت شناختن اهمیت برند است.
به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری آریا ، علی بابایی در دوازدهمین جشنواره برند محبوب ایرانی با اشاره به مفهوم «منحنی لبخند» در اقتصاد صنعتی افزود: در این منحنی، محور عمودی ارزش خلقشده و محور افقی زنجیره ارزش تا زنجیره تولید است. کف این منحنی، یعنی جایی که کمترین ارزش افزوده ایجاد میشود، مربوط به تولید استاندارد یا همان پروداکشن است؛ در حالی که بیشترین ارزش در دو سر منحنی، یعنی در حوزه تحقیق و توسعه، طراحی، برندینگ، بازاریابی، فروش و لجستیک خلق میشود.
بابایی با انتقاد از رویکرد غالب در کشور تصریح کرد: متأسفانه در ایران همواره گفتمان سیاستگذاری به سمت تقویت تولید بوده و دو بال اصلی ارزشآفرینی، یعنی R&D و برند و مارکتینگ، مغفول ماندهاند؛ در حالی که اصل ارزش دقیقاً در همین بخشهاست. این موضوع نهتنها در مطالعات بینالمللی، بلکه در مقایسه ذهنی مردم بین کالای ایرانی و خارجی نیز کاملاً مشهود است.
وی با اشاره به تجربه کشورهای شرق آسیا ادامه داد: کره جنوبی، ژاپن و چین در دهههای 1970 میلادی توسعه صنعتی خود را با تولید قطعات برای برندهای اروپایی و آمریکایی آغاز کردند. سپس به مرحله طراحی OEM رسیدند، بعد بخشی از مالکیت طراحی را در اختیار گرفتند و نهایتاً به جایی رسیدند که امروز برند متعلق به خودشان است و تولید را به کشورهایی مانند پاکستان، ویتنام و هند واگذار کردهاند. این یعنی ارزش واقعی در زنجیره جهانی، متعلق به مالک برند است، نه صرفاً تولیدکننده.
بابایی تأکید کرد: تولید بهراحتی قابل جابهجایی است و مزیت رقابتی پایداری ایجاد نمیکند؛ اما برند حاصل سالها سرمایهگذاری، داستانسازی ذهنی، اعتمادسازی و تجربهسازی برای مصرفکننده است. همین چیزی که باعث میشود یک گوشی یا یک محصول خاص، فارغ از محل تولید، در ذهن مصرفکننده ارزشمند باشد.
وی با اشاره به سیاستهای اخیر وزارت صمت گفت: در وزارت صمت امسال سیاست «تولید بدون کارخانه» را مصوب کردیم. این سیاست اگرچه ایدهآل نیست، اما گامی مهم در جهت به رسمیت شناختن اهمیت برند است؛ اینکه یک شرکت مالک برند باشد و تولید را از طریق ظرفیت بنگاههای دیگر انجام دهد. با این حال، هنوز در ذهن سیاستگذاری کشور، تولید فیزیکی نسبت به برند و طراحی ارجحیت دارد.
بابایی با ذکر نمونهای از صنعت موبایل اظهار کرد: در برخی موارد، شرکتهای ایرانی پیشنهاد داده بودند که برند و بخشی از طراحی در داخل کشور باشد و تولید در چین انجام شود تا گوشی باکیفیت و دارای برند قابل قبول ایرانی به بازار عرضه شود؛ اما به دلیل همان نگاه سنتی به تولید، با مقاومتهای جدی مواجه شدیم و این مسیر به چالشهای پیچیده و حتی سیاسی کشیده شد.
وی افزود: این وسواس ذهنی نسبت به تولید باید تغییر کند. اگر کشوری به دنبال مزیت رقابتی پایدار است، ابزارهای سیاستی و حمایتی باید به سمت تحقیق و توسعه، طراحی، برندینگ و مارکتینگ سوق داده شود. متأسفانه ما شرکتهای دارای برند بینالمللی بسیار کمی داریم و این یک خلأ جدی است.
بابایی با اشاره به محدود بودن منابع حمایتی گفت: حتی اعتبارات مالیاتی مصوب برای تولید دانشبنیان، در مقایسه با سرمایهگذاری میلیارددلاری شرکتهای بینالمللی در حوزه برندینگ، عدد ناچیزی است. با این حال، ما وظیفه داریم همین مسیر را تقویت کنیم و این گفتمان را در دولت، مجلس، دانشگاهها و تشکلها نهادینه کنیم.
وی با تأکید بر نقش دانشگاهها و تشکلهای تخصصی خاطرنشان کرد: ایجاد این گفتمان نیازمند صدای جمعی است. دانشگاهها، اندیشکدهها، انجمنها و فعالان حوزه برند باید مطالبهگر باشند و به حاکمیت بگویند که مزیت رقابتی پایدار کشور در برند، R&D و بازارسازی نهفته است، نه صرفاً در تولید.
بابایی در پایان با اعلام آمادگی وزارت صمت گفت: من و همکارانم از جمله معاون برنامهریزی وزارتخانه، آمادگی کامل داریم که از پروژههای راهبردی در حوزه برندسازی و فناوری حمایت کنیم. امیدوارم با همراهی همه بخشها، گفتمان «منحنی لبخند» در کشور نهادینه شود و با یک پارادایمشیفت جدی، از تمرکز صرف بر تولید عبور کنیم و به سمت خلق ارزش پایدار برای اقتصاد ایران حرکت کنیم.