خبرگزاری آریا -هند و اتحادیه اروپا (EU) در آستانهٔ امضای توافقنامهٔ تجارت آزاد (FTA) طولانیترین دورهٔ مذاکرهای خود — که بیش از 18 سال به طول انجامیده — قرار دارند. انتظار میرود این توافق تاریخی در اجلاس هند–اتحادیه اروپا در دهلی نو، روز سهشنبه 27 ژانویه 2026، اعلام شود.
به گزارش آریا؛ پس از دههها بنبست دربارهٔ دسترسی به بازار، استانداردهای کار، حقوق مالکیت معنوی و مقررات تنظیمی، هر دو طرف اکنون از آمادگی سیاسی برای بستن یکی از پیچیدهترین توافقات تجاری در تاریخ هند سخن میگویند — توافقی که مقامات اتحادیه اروپا آن را «مادر همه توافقات» نامیدهاند.
مقامات ارشد اتحادیه اروپا هماکنون در پایتخت هند حضور دارند و مذاکرهکنندگان میگویند تنها چند مسئلهٔ حساس باقی مانده است. در صورت نهاییشدن، این توافق نهتنها تحولی عظیم در استراتژی تجاری هند ایجاد خواهد کرد، بلکه روابط اقتصادی آن با بزرگترین شریک تجاری کالاییاش را دگرگون خواهد ساخت.
چرا این لحظه حساس است؟
مذاکرات این FTA از سال 2007 آغاز شد، اما مراراً به دلیل اختلافات عمیق متوقف شد. با این حال، از سال 2022 مذاکرات دوباره زنده شد و در یک سال گذشته با سرعت چشمگیری پیش رفت — در شرایطی که جهان با اختلالات زنجیره تأمین و رشد گرایشهای حمایتگرایانه روبهروست.
تفاوت اصلی این بار، ارادهٔ سیاسی است. دهلی نو و بروکسل هر دو معتقدند که در عصر بازسازی زنجیرههای تأمین و بازنگری در وابستگی به چین، یک شراکت اقتصادی پایدار و بلندمدت، ارزش استراتژیک بالایی دارد.
خودروها و تعرفهها: بزرگترین انقلاب
مهمترین بخش پیشنهادی، کاهش چشمگیر تعرفههای هند بر خودروهای اروپایی است. در حال حاضر، خودروهای کامل وارداتی با تعرفههایی بین 70 تا 110 درصد مواجهاند. طبق پیشنهاد جدید، تعرفهٔ اوج برای خودروهای اروپایی بالای 15,000 یورو میتواند فوراً به 40 درصد کاهش یابد و بهتدریج در سالهای آینده به 10 درصد برسد.
این کاهش احتمالاً در ابتدا برای حدود 200,000 خودروی بنزینی/دیزلی در سال اعمال میشود (سهمیهبندی هنوز نهایی نشده). خودروهای برقی برای پنج سال اول از این توافق مستثنی خواهند بود تا سرمایهگذاریهای داخلی در این بخش محافظت شوند.
برای غولهایی مانند فولکسواگن، مرسدسبنز و BMW، این حرکت، دروازهای به سوی بازار خودرویی بسیار محافظهکار هند میگشاید — بازاری که تاکنون دسترسی به آن از نظر سیاسی «غیرقابل تصور» بود.
هند چه میخواهد؟
هند در مقابل، دسترسی بهتر به بازار اتحادیه اروپا برای بخشهای کارگرمحور مانند منسوجات، پوشاک، چرم، جواهرات، کالاهای مهندسی و مواد غذایی فرآوریشده را میطلبد.
بسیاری از این صنایع پس از لغو تدریجی سیستم ترجیحات عمومی (GSP) توسط اتحادیه اروپا در سال 2023، مزیتهای تعرفهای خود را از دست دادهاند. یک FTA میتواند به صادرکنندگان هندی کمک کند تا در یکی از سودآورترین بازارهای مصرفی جهان رقابتپذیری خود را بازیابند.
همچنین، هند درخواست مسیرهای نظارتی آسانتر برای داروها و مواد شیمیایی، دسترسی بهتر برای خدمات فناوری اطلاعات و حرفهای، تسهیل جابجایی نیروهای ماهر و معافیت از پرداخت مضاعف بیمهٔ اجتماعی را دارد.
بخشهای حساسی مانند کشاورزی و لبنیات از توافق خارج شدهاند — بازتابی از سیاست سنتی هند برای حفاظت از کشاورزان داخلی.
سود اتحادیه اروپا چیست؟
برای اتحادیه اروپا، این توافق دسترسی عمیقتر به یکی از سریعرشدترین اقتصادهای بزرگ جهان را فراهم میکند.
شراب و مشروبات الکلی اروپایی — که اکنون با تعرفههایی تا 150–200 درصد مواجهاند — مشمول کاهش تدریجی تعرفه و قوانین سادهتر گواهیدهی خواهند شد. همچنین، ماشینآلات، تجهیزات پزشکی، شیمیاییها و تجهیزات برقی از کاهش تعرفه و موانع نظارتی بهره خواهند برد.
بروکسل همچنین به دنبال قوانین شفافتر در خدمات، مناقصات دولتی، استانداردهای محیطزیستی و کار، و حمایت قویتر از سرمایهگذاری است. این توافق همچنین سرمایهگذاری اروپاییها در تولید، انرژی پاک و زیرساختهای دیجیتال در هند را تشویق خواهد کرد.
نقاط اصطکاک باقیمانده
با وجود خوشبینی، چالشهایی همچنان باقی است:
هند از درخواست اتحادیه اروپا برای حذف تعرفه بر 95٪+ کالاها سر باز زده و به جای آن به حدود 90٪ تمایل دارد.
خودروها، شراب و مشروبات همچنان حساسیت سیاسی دارند و هند ترجیح میدهد کاهشها تدریجی یا تحت سهمیه باشد.
مکانیسم تعدیل مرزی کربن (CBAM) اتحادیه اروپا — که از سال 2026 ممکن است تعرفهٔ 20–35٪ بر صادرات کربنبر هند (مانند فولاد، آلومینیوم و سیمان) وضع کند — هنوز حلنشده است.
موانع غیرتعرفهای اروپا — از جمله استانداردهای سختگیرانه، هزینههای گواهی و تأخیرهای نظارتی — همچنان دردسرساز صادرکنندگان هندی هستند.
پس از اعلام رسمی چه خواهد شد؟
حتی اگر رهبران فردا نتیجهگیری مذاکرات را اعلام کنند، توافق بلافاصله اجرا نخواهد شد. این سند باید از نظر حقوقی نهاییسازی و توسط پارلمان اروپا تصویب شود — فرآیندی که حداقل یک سال طول خواهد کشید و ممکن است با موانع سیاسی مواجه شود.
همچنین، بخشهای حمایت از سرمایهگذاری و نشانهای جغرافیایی در مذاکرات جداگانهای بررسی میشوند، بنابراین FTA اولیه عمدتاً بر کالا، خدمات و قوانین تجاری متمرکز خواهد بود.
منبع: رویترز / گزارشهای دیپلماتیک / وزارت تجارت هند