خبرگزاری آریا - شرکت نفت و گاز پارس بهعنوان متولی توسعه بزرگترین میدان گازی جهان، در دولت چهاردهم دورهای متفاوت از فعالیتهای عملیاتی و توسعهای را تجربه کرده است؛ دورهای که حاصل آن تثبیت تولید در میدان مشترک پارس جنوبی، ثبت رکوردهای تاریخی برداشت گاز، ارتقای بهرهوری داراییهای موجود و فراهم شدن زمینه توسعه میدانهای جدید گازی در خلیج فارس بوده است.
به گزارش شانا، شرکت نفت و گاز پارس که مسئولیت توسعه میدانهای گازی مشترک و مستقل کشور در حوزه خلیج فارس را بهعهده دارد، مأموریتی همزمان را دنبال میکند؛ تأمین حدود 70 درصد گاز مصرفی، تأمین خوراک 40 درصد بنزین تولیدی و تأمین خوراک 50 درصد مجتمعهای پتروشیمی کشور در شرایط عادی و اوج مصرف و در عین حال آمادهسازی ظرفیتهای موجود برای پاسخ به رشد تقاضای انرژی در سالهای پیش رو. مجموعه اقدامهای انجامشده در 15 ماه گذشته نشان میدهد این مأموریت دوگانه با تمرکز بر پروژههای اثربخش، کمهزینهتر و زودبازده به دستاوردهای قابلتوجهی رسیده است.
ورود 14 حلقه چاه جدید به مدار تولید
بر اساس گزارش شرکت نفت و گاز پارس، در دوره فعالیت دولت چهاردهم، 14 حلقه چاه جدید در میدان مشترک پارس جنوبی شامل چهار حلقه چاه در قالب طرح حفاریهای درونمیدانی (اینفیل) و 10 حلقه چاه توسعهای در فازهای 11، 13 و 14 وارد مدار تولید شد که حدود 25 میلیون مترمکعب در روز به ظرفیت تولید گاز از این میدان افزوده است؛ افزایشی که نقش مهمی در جبران بخشی از افت طبیعی تولید و پایداری عرضه گاز در فصلهای سرد ایفا کرده و تراز انرژی کشور را بهبود بخشیده است.
بهرهبرداری از این چاهها، افزون بر تثبیت سطح تولید، زمینه ثبت رکوردهای جدید برداشت گاز را فراهم کرده و نقش مؤثری در حفظ تراز گازی کشور، کاهش ناترازی انرژی و محدود کردن ریسک اعمال محدودیت برای بخشهای خانگی، صنعتی، نیروگاهی و سایر مصارف داشته است.
زمستانهای رکوردشکن
دستاوردهای تولیدی شرکت نفت و گاز پارس در زمستانهای 1403 و 1404 به ثبت رکوردهای کمسابقه در برداشت روزانه گاز غنی از میدان مشترک پارس جنوبی انجامیده است. در زمستان 1403 تولید روزانه گاز غنی از این میدان به ارقام 710، 712، 714 و در نهایت 716 میلیون مترمکعب رسید.
این روند فزاینده در سال 1404 نیز ادامه یافت و پس از ثبت تولیدهای 718، 722، 723 و 725 میلیون مترمکعب، در بهمن 1404 بالاترین نصاب تولید در تاریخ دو دهه بهرهبرداری از میدان پارس جنوبی با رقم 727 میلیون مترمکعب گاز غنی در روز به ثبت رسید؛ رکوردی که نشاندهنده حداکثرسازی ظرفیت تولید در شرایط اوج مصرف و نقش حیاتی این میدان در پایداری شبکه گاز کشور، تأمین سوخت نیروگاهها و تداوم فعالیت صنایع خرد و کلان است.
تقویت توسعه ناوگان حفاری
از آغاز فعالیت دولت چهاردهم تاکنون، 6 دستگاه دکل حفاری جدید به ناوگان حفاری تحت قرارداد با شرکت نفت و گاز پارس افزوده شده که دو دستگاه در طرح حفاریهای درونمیدانی (اینفیل)، یک دستگاه در میدان مشترک بلال و سه دستگاه در طرح توسعه فاز 13 در خلیج فارس مستقر شدهاند. این افزایش ظرفیت، امکان اجرای همزمان چند پروژه حفاری، کاهش زمان انتظار میان عملیات و ارتقای توان اجرایی شرکت را فراهم کرده است، آن هم در شرایطی که صنعت نفت کشور همچنان با محدودیتهای ناشی از تحریمهای سخت بینالمللی در همه ابعاد اقتصادی مواجه است.
نیم میلیارد دلار ارزشآفرینی
در سال 1404 تعمیرات اساسی 35 سکوی فراساحلی میدان پارس جنوبی طی 179 روز انجام شد؛ عملیاتی که با صرف حدود 160 هزار نفرساعت کار و صدور بیش از 16 هزار دستور کار همراه بود. این در حالی است که در سال 1403 تعمیرات 33 سکو در 207 روز انجام شده بود.
کاهش مدتزمان تعمیرات اساسی، افزایش یک میلیارد و 500 میلیون مترمکعبی برداشت گاز غنی و تحویل روزانه معادل 21 میلیون مترمکعب گاز بیشتر به شبکه سراسری را به دنبال داشته است. ارزش حرارتی این میزان تولید اضافی معادل 9 میلیون بشکه نفت خام برآورد میشود که با فرض قیمت 60 دلار برای هر بشکه نفت، ارزشی حدود نیم میلیارد دلار ایجاد کرده است.
این تجربه نشان میدهد حتی بدون سرمایهگذاریهای سنگین توسعهای، میتوان از مسیر بهبود فرآیندها و مدیریت بهینه داراییها، دستاوردهای اقتصادی قابلتوجهی رقم زد.
در حوزه پشتیبانی نیز افزوده شدن یک فروند بارج اقامتی و پشتیبانی با ظرفیت 100 نفر به ناوگان عملیاتی، توان لجستیکی عملیات بهرهبرداری از 39 سکوی فراساحلی میدان مشترک پارس جنوبی را که در 3 هزار و 700 کیلومتر از پهنه آبی خلیج فارس بهصورت پراکنده مستقر شدهاند، تقویت و زمینه برداشت ایمنتر و پایدارتر گاز غنی از این دارایی ارزشمند را فراهم کرده است.
اینفیل؛ راهکاری برای پاسخگویی
بهرهبرداری از چهار حلقه چاه در قالب طرح اینفیل در دولت چهاردهم، حدود 7 میلیون مترمکعب در روز به ظرفیت تولید پارس جنوبی افزوده است. این طرح بهعنوان یکی از مؤثرترین راهکارهای کوتاهمدت برای مدیریت افت فشار مخزن، در کنار طرحهای کلان فشارافزایی تعریف شده و با ایجاد فرصت زمانی، امکان برنامهریزی دقیقتر برای اجرای پروژههای بلندمدت را فراهم میکند.
طرح حفاری چاههای درونمیدانی پارس جنوبی را میتوان یکی از مصادیق مدیریت هوشمندانه مخزن در شرایط بلوغ دانست؛ طرحی که با سرمایهگذاری هدفمند، سرعت اجرایی بالا و اثرگذاری مستقیم بر تولید، نقش مهمی در تثبیت جریان گاز کشور ایفا میکند.
جهش تولید در فاز 11 پارس جنوبی
فاز 11 پارس جنوبی اکنون با 10 حلقه چاه در مدار تولید قرار دارد و تولید روزانه آن از 12 میلیون مترمکعب در پایان مرداد 1403 به بیش از 24 میلیون مترمکعب رسیده است که رشد قابلتوجهی را در برداشت روزانه گاز از این فاز مرزی نشان میدهد.
در آخرین اقدام، دهمین حلقه چاه فاز 11 پارس جنوبی با ظرفیت تولید روزانه 2 میلیون و 400 هزار مترمکعب گاز غنی دی امسال به بهرهبرداری رسیده است که افزون بر ارتقای ظرفیت عرضه گاز، از منظر صیانت از منافع ملی در میدان مشترک نیز حائز اهمیت است.
همچنین دومین جکت این فاز، امسال در اوایل شهریور بارگیری و در ماه دی در موقعیت دریایی خود نصب شد تا زمینه استقرار دکل حفاری جدید در این موقعیت مرزی فراهم شود. در دومین موقعیت فاز 11 پارس جنوبی، حفاری 15 حلقه چاه پیشبینی شده که پس از اتمام، برداشت گاز غنی از این فاز را به ظرفیت اسمی میرساند.
در طرح توسعه فاز 11 پارس جنوبی، استخراج روزانه 2 میلیارد فوتمکعب گاز غنی هدفگذاری شده است.
اقدامهای کلیدی در فازهای 13 ، 14 و 16 پارس جنوبی
اجرای موفقیتآمیز عملیات اسیدکاری گسترده روی سه حلقه چاه سکوی SPD13B، سبب بهبود قابلتوجه شرایط جریاندهی چاهها و ارتقای عملکرد تولیدی این سکو شده و نقش مهمی در تحقق اهداف تولیدی میدان گازی پارس جنوبی ایفا کرده است.
در فاز 14 پارس جنوبی نیز، مجموعهای از اقداهای فنی، ایمنی و زیستمحیطی به اجرا درآمده است که در این میدان، راهاندازی واحد زیستمحیطی پالایشگاه فاز 14 نقش تعیینکنندهای در مدیریت آلایندهها و کاهش اثرات زیستمحیطی فعالیتهای پالایشگاهی در منطقه کنگان ایفا کرده است.
از منظر منطقهای، این اقدام در بهبود کیفیت محیطزیست پیرامون پالایشگاه، کاهش مخاطرات برای زیستبوم ساحلی خلیج فارس و ارتقای شاخصهای سلامت محیطزیستی اثرگذار بوده و همزمان زمینه انطباق فعالیتهای پالایشگاهی با الزامات قانونی و استانداردهای ملی محیطزیست را تقویت کرده است. در سطح کلانتر، راهاندازی این واحد نشاندهنده حرکت صنعت گاز به سمت توسعه مسئولانه و متوازن با ملاحظات محیطزیستی است.
همچنین در بخش فراساحلی، با تکمیل دو حلقه چاه جدید در ماههای اخیر، تولید این فاز حدود 4 میلیون مترمکعب در روز افزایش یافته است.
بازگشت سریع دو واحد آسیبدیده پالایشگاه فاز 14
در کنار این اقدامها، پالایشگاه فاز 14 پارس جنوبی در جریان حمله رژیم صهیونیستی به زیرساختهای انرژی کشور دچار آسیب شد؛ حملهای که بخشی از واحدهای این پالایشگاه را هدف قرار داد و به بروز خسارات فنی و توقف بخشی از ظرفیت عملیاتی آن منجر شد. این اقدام خصمانه، افزون بر ابعاد سیاسی و امنیتی، از منظر فنی و اقتصادی نیز چالشهایی را برای تداوم تولید ایجاد کرد.
پس از این حمله اولویت اصلی شرکت نفت و گاز پارس، مدیریت شرایط اضطراری، مهار آسیبها و جلوگیری از گسترش خسارات ثانویه بود. به این منظور اقدامهای فوری ایمنسازی، پایش مستمر واحد آسیبدیده و کنترل ریسکهای زیستمحیطی و ایمنی در دستور کار قرار گرفت تا از بروز پیامدهای ناخواسته برای کارکنان، محیط پیرامونی و شبکه تولید جلوگیری شود.
در ادامه با اجرای برنامههای فنی و عملیاتی، فرآیند بازسازی و احیای ظرفیت تولید بلافاصله آغاز شد و ظرف 10 روز، دو واحد آسیبدیده به مدار بازگشت. این روند نشان داد با جود حمله و خسارت، تابآوری عملیاتی صنعت گاز کشور و توان مهندسی داخلی، امکان بازگشت سریع به مدار تولید و کاهش اثرات منفی چنین رویدادهایی را فراهم کرده است.
در فاز 16 پارس جنوبی نیز ایمنسازی چاهها و بهرهبرداری از بخش خشکی خط لوله جدید ازجمله اقدامهای مؤثر انجامشده در دولت چهاردهم بود که نقش مهمی در پایداری برداشت و انتقال گاز به پالایشگاه خشکی ایفا کرده است.
توسعه دیگر میدانها با نگاه به آینده
در میدانهای گازی کیش، بلال، فرزاد B و پارس شمالی نیز اقدامهای متعددی ازجمله تکمیل چاهها، نصب جکت، آغاز حفاری و امضای قراردادهای فرعی به انجام رسیده است؛ طرحهایی که در بلندمدت میتوانند نقش مهمی در تنوعبخشی به منابع تولید گاز کشور ایفا کنند.
در میدان گازی کیش، با تکمیل سه حلقه چاه جدید، تعداد چاههای آماده تولید به 10 حلقه رسیده و برنامهریزی برای احداث پالایشگاه بندر آفتاب در دستور کار قرار گرفته است.
در میدان بلال نیز عملیات بارگیری و نصب جکت انجام و حفاری با دکل دریایی DCI آغاز شده است.
در طرح توسعه فرزاد B، جانمایی پالایشگاه نهایی و فعالیتهای مهندسی پایه آغاز شده و عملیات رولآپ جکت (چهارپایه) این میدان گازی به وزن 2 هزار و 650 تن و ارتفاع 63 متر به انجام رسیده است. روند ساخت جکت WHP1 طی یک سال اخیر شتاب گرفته و هماکنون به پیشرفت بیش از 95 درصدی رسیده است و پیشبینی میشود تا پایان امسال عملیات بارگیری و نصب آن در موقعیت دریایی مشترک با کشور عربستان سعودی انجام شود.
در طرح توسعه پارس شمالی نیز عملیات بسترشناسی انجام و قرارداد ساخت جکت فاز نخست منعقد شده است.
فراهمسازی بستر فشارافزایی پارس جنوبی
در حوزه فشارافزایی پارس جنوبی، افزون بر امضای دو سند همکاری اجرای مطالعات تخصصی و نظارت بر مهندسی پایه هابهای 3 و 6 در اوایل دی امسال، مطالعات مهندسی پایه و پایه پیشرفته طرح فشارافزایی تکمیل و سنگنشانههای عملیاتی در افقهای کوتاهمدت، میانمدت و بلندمدت تعیین شده است، همچنین مطالعات تخصصی شامل ارزیابیهای زیستمحیطی، پدافند غیرعامل، اقیانوسشناسی، ژئوفیزیک و ژئوتکنیک، لرزهخیزی و سایر مطالعات تخصصی انجام شده و نشستهای مستمر با پیمانکاران طرح در جریان است؛ مجموعه اقدامهایی که بستر اجرای یکی از راهبردیترین پروژههای صنعت گاز کشور را فراهم میکند.
فشارافزایی پارس جنوبی از شروط لازم برای حفظ سطح تولید فعلی گاز از این میدان مشترک در دهههای آینده و تداومبخش نقش این میدان در سبد انرژی کشور محسوب میشود.
کارنامه 15 ماهه شرکت نفت و گاز پارس در دولت چهاردهم، تصویری روشن از مدیریت همزمان تولید، ارتقای بهرهوری، توسعه ظرفیتهای جدید و آمادهسازی پروژههای راهبردی ارائه میدهد؛ مسیری که با تلاش و همراهی هزاران نیروی انسانی متخصص و توانمند این شرکت پیموده شده و جایگاه این شرکت را بهعنوان ستون اصلی تأمین گاز و امنیت انرژی کشور مستحکمتر کرده و افق روشنی پیشروی صنعت گاز ایران ترسیم میکند.