خبرگزاری آریا -
در این گزارش بررسی میکنیم هنگام استعلام خودرو چه دادههایی پردازش
میشود، چه تهدیدهایی وجود دارد و کاربران با رعایت چند نکته ساده چگونه
میتوانند از اطلاعات خود محافظت کنند.
خیلی از ما تصور میکنیم استعلام گرفتن از یک سامانه خودرویی،
کاری ساده و روزمره است؛ وارد میشویم، پلاک یا VIN را وارد میکنیم و در
چند ثانیه همان اطلاعاتی را میگیریم که دنبالش بودیم. اما پشت همین فرایند
ساده، حجم قابلتوجهی از دادههای هویتی و فنی جابهجا میشود؛ دادههایی
که اگر در جای اشتباه ذخیره شود یا فرد نادرستی به آن دسترسی پیدا کند،
میتواند مسیر سوءاستفاده را برای مهاجمان باز کند. مسئله اینجاست که کاربر
معمولی حتی تصورش را هم نمیکند یک استعلام ساده، چه سطحی از اطلاعات
درباره او تولید میکند.
کارشناسان امنیت اطلاعات بارها
گفتهاند که هکرها معمولاً به سراغ بخشهایی میروند که کاربر فکر میکند
«بیخطر» است. سامانههای استعلام خودرویی دقیقاً یکی از همین نقاط کور
هستند. بسیاری از نشتهای دادهای که در سالهای اخیر در دنیا اتفاق
افتاده، دقیقاً از همین مسیرهای کوچک و ساده شروع شدهاند؛ جایی که
سیستمها امن نبودهاند و کاربران هم هشدارها را جدی نگرفتهاند.
چه اطلاعاتی در فرآیند استعلام خودرو جمعآوری میشود؟
قبل
از اینکه کسی تصور کند استعلام خودرو فقط یک «چک کردن خلافی» است، باید
بدانیم هر بار اجرای این فرآیند چه اطلاعاتی از کاربر عبور میکند. بسیاری
از این دادهها بهخودیخود شاید بیخطر به نظر برسند، اما کنار هم قرار
گرفتنشان میتواند تصویر کاملی از مالک، الگوی استفاده از خودرو و وضعیت
حقوقی آن بسازد. همین جاست که اهمیت شفافبودن در مورد نوع دادهها مشخص
میشود.
اطلاعاتی که معمولاً در استعلامهای خودرویی پردازش یا ذخیره میشود:
-
شماره پلاک خودرو
-
کد VIN (شناسه یکتا)
-
سوابق تخلفات ثبتشده
-
اطلاعات هویتی مالک یا استفادهکننده
-
اطلاعات مرتبط با وضعیت حقوقی خودرو
-
تاریخچه پرداختها و تراکنشها
تهدیدهای امنیتی واقعی که کمتر کسی به آنها توجه میکند
بسیاری
از کاربران زمانی متوجه حساسیت اطلاعات خودرویی میشوند که با یک پیامک
مشکوک روبهرو شوند یا ببینند جزئیاتی از سوابق خودرویشان در جایی که
انتظارش را ندارند منتشر شده است. در حالیکه اکثر تهدیدها خیلی قبلتر از
این نشانهها شکل میگیرند، در مراحل پردازش و ذخیرهسازی دادهها. همین
نقاط پنهان، جایی هستند که معمولاً کمتر دیده میشوند، اما بیشترین احتمال
نشت یا سوءاستفاده در همانجاست. مهمترین ریسکهایی که معمولاً در پشت
پرده استعلامهای آنلاین وجود دارد:
-
نشت داده از سامانههای فاقد رمزنگاری یا نگهداری اصولی
اگر اطلاعاتی مثل VIN، سابقه تخلفات یا مشخصات مالک روی سرورهای قدیمی یا
حفاظتنشده ذخیره شود، یک خطای نرمافزاری یا یک دسترسی اشتباه کافی است تا
دادهها در اختیار افراد ناشناس قرار گیرد. نمونههای متعدد نشت دیتابیس
در سالهای اخیر ثابت کرده این اتفاق غیر عادی نیست.
-
ترکیب دادهها برای ساخت پروفایل هویتی وقتی اطلاعاتی مثل
پلاک، نوع تخلف و وضعیت مالک کنار هم قرار بگیرد، برای افراد سودجو ارزش
بیشتری پیدا میکند. از این دادهها میتوان برای ساخت پروفایل راننده،
برآورد ارزش خودرو یا حتی سو استفادههای هویتی استفاده کرد.
-
لینکهای جعلی با ظاهر سامانههای رسمی یکی از رایجترین
تهدیدها حملات فیشینگ است؛ پیامکهایی که کاربر را به صفحهای شبیه
سامانههای استعلام هدایت میکنند و از او VIN یا اطلاعات مالکیت میگیرند.
بسیاری از این موارد از طریق گزارشهای مردمی کشف شدهاند.
-
نمایش الگوی رفتوآمد و زمانبندی رانندگی سوابق تخلف
معمولاً شامل تاریخ و موقعیت تقریبی ثبت تخلف است. اگر این دادهها بهصورت
خام منتشر شود، امکان تحلیل عادات رانندگی یا مسیرهای پرتردد وجود دارد؛
موضوعی که در برخی پروندههای امنیتی اهمیت بالایی داشته است.
-
دسترسی غیرمجاز داخلی همیشه پای هکر بیرونی در میان نیست.
در برخی موارد دیده شده کارکنانی که به دیتابیس دسترسی دارند، بدون مجوز
یا بدون رعایت پروتکل، اطلاعات کاربران را مشاهده یا برداشت کردهاند. این
موضوع در بسیاری از کشورهای دنیا پیشینه دارد و محدود به ایران نیست.
وقتی کاربران نگران میشوند: چرا حجم دادههای خودرویی حساستر شده؟
در
یکی دو سال گذشته، حجم دادههایی که درباره وضعیت خودروها منتشر میشود
آنقدر بالا رفته که کاربران نسبت به جزئیترین اطلاعات هم حساستر
شدهاند. دلیلش ساده است: هر تخلف، هر سابقه توقف و حتی نحوه رسیدگی به یک
پرونده میتواند سرنخی درباره مالک و وضعیت خودرو بدهد. برای همین است که
وقتی https://khodrox.com/blog/%D9%85%DB%8C%D8%B2%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D9%82%DB%8C%D9%81-%D8%AE%D9%88%D8%AF%D8%B1%D9%88 گزارشی
درباره میزان خلافی منجر به توقیف خودرو و نحوه آزادسازی آن منتشر کرده
است، بسیاری از کاربران متوجه شدند این اطلاعات فقط عدد و رقم نیست؛ بخشی
از هویت دیجیتال آنهاست. همین آگاهی، حساسیت نسبت به نحوه نگهداری و پردازش
دادهها را چند برابر کرده است.
سامانههای استعلام چطور باید از اطلاعات کاربران محافظت کنند؟
با
توجه به حجم بالای دادههایی که در هر استعلام ردوبدل میشود، طبیعی است
انتظار کاربران از سامانهها بالاتر رفته باشد. موضوع فقط دریافت نتیجه
نیست؛ مهم این است که اطلاعات در مسیر درست و در شرایط امن جابهجا شود.
اقداماتی که یک سامانه باید برای حفاظت از دادههای کاربران انجام دهد:
-
استفاده از رمزنگاری در انتقال اطلاعات
-
ذخیرهسازی دادهها روی سرورهای استاندارد و بهروز
-
محدود کردن سطح دسترسی کارکنان به اطلاعات حساس
-
ثبت و مانیتورینگ تمامی دسترسیها به دیتابیس
-
حذف منظم دادههای غیرضروری از سرور
-
جلوگیری از استفاده از دامنهها و صفحات مشابه (فیشینگ)
-
اطلاعرسانی شفاف به کاربران درباره نحوه پردازش دادهها
نتیجهگیری
در
نگاه اول، استعلام خودرو کاری ساده و بیخطر بهنظر میرسد، اما واقعیت
این است که همین فرایند کوچک میتواند حجم قابل توجهی از اطلاعات هویتی و
فنی را درگیر کند. هر بار وارد کردن پلاک یا VIN یعنی بخشی از هویت دیجیتال
شما در یک سامانه پردازش میشود؛ و اگر این اطلاعات در محیطی ناامن ذخیره
شود یا به دست افراد نادرست برسد، امکان سوءاستفاده واقعی وجود دارد.
در
سالهای اخیر، گزارشهای مرتبط با تخلفات، توقیف و سوابق خودرو نشان
دادهاند که دادههای خودرویی دیگر فقط «اطلاعات فنی» نیستند؛ بلکه به بخشی
از هویت آنلاین افراد تبدیل شدهاند. همین موضوع اهمیت دقت کاربران و
مسئولیتپذیری سامانهها را بیشتر میکند. امنیت این دادهها فقط با رعایت
اصول فنی از سوی ارائهدهندگان خدمات و هوشیاری کاربران قابل تضمین است.
آگاهی از نوع دادههای جمعآوریشده و انتخاب سامانههای معتبر، میتواند
سادهترین و موثر ترین گام برای کاهش ریسک باشد.