تأثیر مخرب سر شیشه‌های غیر استاندارد بر فک و دندان نوزاد

به گزارش خبرگزاری آریا، دندانپزشکان و متخصصان اطفال با تأکید بر حساسیت بالای رشد فک و صورت در ماه‌های نخست تولد، معتقدند که مکیدن به‌عنوان اصلی‌ترین واکنش طبیعی نوزاد، فشار قابل‌توجهی بر کام و لثه‌ها وارد می‌کند. اگر ابزار این مکیدن (سرشیشه یا پستانک) فاقد استانداردهای ارگونومیک باشد، این نیرو به عاملی مخرب برای تغییر شکل استخوان‌های نرم فک تبدیل خواهد شد.

زنگ خطر برای والدین؛ افزایش ناهنجاری‌های دهانی در سنین پایین

در سال‌های اخیر، مطالعات متعدد نشان داده‌اند که رشد و شکل‌گیری فک و دندان کودکان، تحت تأثیر عادات دوران نوزادی مانند مکیدن سر شیشه قرار دارد. دندان‌پزشکان اطفال در گفت‌وگو با خبرگزاری آریا تأکید کردند که بسیاری از ناهنجاری‌های دهان و فک در سنین پایین، ارتباط مستقیم با سرشیشه‌های بی‌کیفیت، غیر استاندارد یا نامتناسب با سن نوزاد دارند.

متخصصان دندانپزشکی اطفال با هشدار نسبت به افزایش ناهنجاری‌های دهانی، اذعان دارند: «ما در کلینیک‌ها با شمار زیادی از کودکانی مواجهیم که از قوس فکی باریک، بی‌نظمی دندانی و اختلالات جدی در بلع و تکلم رنج می‌برند؛ عارضه‌هایی که در بسیاری از موارد ژنتیکی نبوده و ریشه در انتخاب نادرست لوازم شیردهی در دوران نوزادی داشته و کاملاً قابل پیشگیری بوده‌اند.»

بنابراین اگر در حال خرید لوازم نوزاد برای سیسمونی هستید، به شما توصیه می‌کنیم که در خصوص انتخاب و خرید تمامی اقلام مربوط به تغذیه فرزندتان به خصوص پستانک، شیشه شیر و سر شیشه شیر کاملا دست و دلباز عمل کنید. بهتر است با انتخابی دقیق، سراغ مدل‌های ارتودنسی که مورد تأیید متخصصان هستند، بروید. 

مکانیسم اثرگذاری سرشیشه نامناسب بر ساختار دهان

شاید برای والدین سوال باشد که یک قطعه سیلیکونی کوچک چگونه می‌تواند ساختار استخوان را تغییر دهد؟ پاسخ در «تداوم فشار» نهفته است. زمانی که سرشیشه سفت‌تر از حد معمول باشد یا شکل آن با آناتومی دهان نوزاد همخوانی نداشته باشد، زبان کودک برای خارج کردن شیر مجبور به اعمال فشار غیر طبیعی می‌شود. این فشارِ اشتباه، به جای هدایت رشد فک به سمت جلو و طرفین، باعث جمع شدن و باریک شدن قوس فک بالا می‌شود.

لازم به ذکر است که در موارد شدیدتر، استخوان‌بندی فک به شکلی رشد می‌کند که فک شکل طبیعی خود را از دست داده و در ادامه نیازمند درمان‌های پیچیده ارتودنسی خواهد بود.

عوارض ظاهری و عملکردی که باید جدی گرفته شود!

دندان‌پزشکان اطفال بارها هشدار داده‌اند که عوارض ناشی از استفاده نادرست از سر شیشه شیرهای غیر استاندارد تنها محدود به ظاهر دهان نمی‌شود، بلکه می‌تواند تاثیرات عمیق‌تری بر رشد عملکردی فرد در آینده نیز داشته باشد. برخی از مهم‌ترین عوارض ظاهری و عملکردی ناشی از استفاده از سرشیشه شیرهای نامناسب عبارتند از: 

کراس بایت خلفی و باریک شدن فک 

کودکانی که از سرشیشه‌های نامتناسب استفاده کرده‌اند، اغلب دچار باریک شدن قوس فکی می‌شوند. این فشار باعث می‌شود فک بالا در داخل فک پایین قرار گیرد (کراس بایت) که ناهنجاری پیچیده‌ای محسوب شده و درمان آن نیازمند ارتودنسی‌های طولانی‌مدت است.

جلو زدگی بیش از حد فک بالا

تغییرات نامناسب فشار در فضای دهان ممکن است منجر به جلو زدگی دندان‌های جلویی شود. این مشکل نه تنها از نظر زیبایی مشکل‌ساز است، بلکه می‌تواند عملکردهای طبیعی دهانی را نیز مختل کند.

تاثیر مستقیم بر تنفس و خواب

باریک شدن کام و فک بالا، فضای حفره بینی را کاهش می‌دهد. این مسئله باعث می‌شود کودک ناخودآگاه به تنفس دهانی روی بیاورد. این موضوع می‌تواند الگوی تنفس کودک را تغییر دهد و حتی در خواب، مشکلاتی مانند خرخر یا تنفس دهانی ایجاد کند. متاسفانه این عوارض در بلند مدت کیفیت زندگی کودک را تحت تأثیر قرار می‌دهند.

اپن بایت یا فاصله بین دندان‌های جلویی

 یکی از شایع‌ترین عوارض مکیدن سرشیشه‌هایی با گردنی ضخیم یا غیر منعطف، ایجاد فاصله بین دندان‌های فک بالا و پایین در ناحیه جلو است. در این حالت، حتی زمانی که دهان کودک بسته است، دندان‌های جلویی به هم نمی‌رسند که این امر جویدن غذا را با مشکل جدی مواجه می‌کند.

خطر نهفتگی دندان‌های دائمی

 به دلیل کمبود فضا زمانی که قوس فکی به دلیل فشارهای وارده در نوزادی به اندازه کافی رشد نکند، فضای کافی برای رویش دندان‌های دائمی وجود نخواهد داشت. این کمبود فضا باعث می‌شود دندان‌های دائمی در استخوان فک حبس شده (نهفته بمانند) و نتوانند در زمان مناسب رویش کنند.

دندان‌های بهم ریخته

 حتی اگر دندان‌ها موفق به رویش شوند، به دلیل تنگی فک، دچار چرخش و بی‌نظمی شدید خواهند شد. این به‌هم‌ریختگی علاوه بر ظاهر نامناسب، رعایت بهداشت دهان را دشوار کرده و ریسک پوسیدگی را افزایش می‌دهد.

اختلال در بلع

همچنین سرشیشه شیرهای غیر استاندارد و نامناسب، به‌ویژه آن‌هایی که طفل را وادار به بلع غیر اصولی می‌کنند، می‌توانند عادات بلعی غیر طبیعی نیز ایجاد کنند. متاسفانه این عادات می‌توانند حتی پس از رویش دندان‌های دائمی نیز ادامه یابد. 

ارتباط اختلالات گفتاری با انتخاب اشتباه سرشیشه در نوزادی

دندان‌پزشکان متخصص کودکان معتقدند که اشتباه در انتخاب سرشیشه شیر می‌تواند نه تنها ساختار فک و دندان را دستخوش تغییر کند، بلکه انتخاب نامناسب نوع سرشیشه شیر با اختلالات گفتاری در سال‌های بعدی زندگی کودک نیز مرتبط است.

ایجاد تغییرات در نحوه قرارگیری زبان و الگوی بلع، مسیر تکامل گفتار در کودک را تحت تأثیر قرار داده و می‌تواند منجر به تاخیر و نقص در حرف زدن کودک شود. در این حالت، کودک ممکن است برای بیان صحیح برخی صداها دچار مشکل شود یا نیازمند استفاده از خدمات مرتبط با گفتار درمانی شود.

معیارهای تشخیص سرشیشه ایمن از نگاه متخصصان

 

برای انتخاب سرشیشه شیر ایمن و مناسب، دندان‌پزشکان اطفال معیارهایی را توصیه می‌کنند که نقش کلیدی در محافظت از فک و دندان نوزاد دارند. برخی از مهم‌ترین معیارهای متخصصان که در زمان انتخاب سرشیشه شیر باید به آن توجه داشته باشید عبارتند از:

طراحی منطبق با آناتومی سینه مادر

 سرشیشه باید بیشترین شباهت را به فرم طبیعی سینه مادر داشته باشد تا کودک دچار سردرگمی نوک پستان (Nipple Confusion) نشود و الگوی مکیدن طبیعی خود را حفظ کند.

سیستم‌های ضد کولیک و تنظیم فشار هوا

وجود سوپاپ‌های هوا یا سیستم‌های آنتی‌کولیک ضروری است. این سیستم مانع از ایجاد خلاء شدید در شیشه شده و از فشار منفی که به گوش میانی و فک کودک آسیب می‌زند، جلوگیری می‌کند.

استفاده از سر شیشه‌های سیلیکونی با گرید پزشکی و عدم وجود BPA 

سرشیشه‌ شیرهای استاندارد باید از مواد سالم، بدون BPA و با کنترل کیفیت دقیق تولید شوند.

تناسب سایز سوراخ سرشیشه با سن نوزاد

جریان شیر باید دقیقاً متناسب با سن نوزاد باشد تا از «بلع با فشار» جلوگیری شود.

تفاوت‌های کلیدی سرشیشه ارتودنسی و غیر استاندارد

در بازار امروز، سرشیشه‌ شیرهای ارتودنسی بسیاری مانند سرشیشه دکتر براون معرفی شده‌اند که به‌صورت تخصصی برای کم کردن فشارهای نامتوازن طراحی شده‌اند .تفاوت سرشیشه‌های ارتودنسی با نمونه‌های معمولی، در جزئیات ساختاری آن‌هاست که مستقیماً بر رشد فک اثر می‌گذارد: 

• شکل ظاهری: سرشیشه‌های معمولی گرد و حجیم هستند، اما مدل‌های ارتودنسی با سطح صاف و زاویه‌دار، فرم طبیعی سینه مادر را شبیه‌سازی می‌کنند.

• توزیع فشار: مدل‌های غیراستاندارد فشار را بر مرکز سقف دهان متمرکز می‌کنند (عامل گنبدی شدن کام)، اما طراحی ارتودنسی فشار را پخش کرده و مانع تغییر شکل فک می‌شود.

• فضای حرکت زبان: برخلاف مدل‌های معمولی که زبان را محدود می‌کنند، سرشیشه‌های ارتودنسی فضای کافی برای حرکت طبیعی زبان و تکامل گفتار فراهم می‌سازند.

• ضخامت گردن سر شیشه: گردن باریک در مدل‌های ارتودنسی، برخلاف نمونه‌های ضخیم، اجازه بسته شدن کامل دهان را می‌دهد و از ایجاد فاصله بین دندان‌ها (اپن بایت) جلوگیری می‌کند.

آینده ای سالم در گرو انتخاب امروز شما

همانطور که پیش از این نیز بیان کردیم، دانش آگاهانه والدین در انتخاب سرشیشه شیر استاندارد، می‌تواند تأثیر بسیار بزرگی در سلامت دهان، رشد فک و تکامل گفتار کودک شما داشته باشد. انتخاب آگاهانه سرشیشه شیر نه تنها احتمال بروز هرگونه عوارض و مشکلات را در آینده کاهش می‌دهد، بلکه به کودک دلبند شما کمک می‌کند تا رشد طبیعی و بی‌دغدغه‌تری داشته باشد.